Oradour | DuoTone-fotografie

Oradour, Frankrijk -2017

Het dorp is redelijk groot en het is inderdaad zo dat je het gevoel krijgt dat de bewoners plots zijn verdwenen. Een plaatsje waar het leven op slag ophield en bevroren bleef in de tijd. De auto van de dokter staat nog op het plein. De bovenleidingen van de tram hangen doelloos boven de straten. Deurbordjes herinneren waar het dorpscafé was, de bakker, de garage, de scholen. De meeste gevels staan nog rechtop, maar de rest van de huizen is compleet verwoest. Tussen de afgebrokkelde muren zijn alleen nog metalen gebruiksvoorwerpen te ontdekken. Roestige olievaten, het geraamte van een fiets, verwrongen naaimachines hebben de vlammen en de tijd weerstaan.

Oradour is vernietigd, maar staat nog altijd overeind als aanklacht tegen wat mensen elkaar kunnen aandoen

Oradour-sur-Glane was ooit een dorpje zoals menig ander dorpje op het Franse platteland. Het was een bedrijvig plaatsje in de regio Limousin nabij de provinciestad Limoges. Hoewel Frankrijk al enige jaren te leiden had onder de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog, was het in de nabije omgeving van Oradour-sur-Glane vrijwel altijd rustig gebleven.

Nu is het bekend als het dorp dat in 1944 werd uitgemoord door de SS. Op 10 juni 1944 stierven 642 inwoners van deze Franse plaats. De oorzaak: een bezoek van de Waffen-SS divisie ‘Das Reich’, een Duitse pantsergroep die verantwoordelijk was voor het bloedbad en waar pijnlijk genoeg ook enkele soldaten uit de (Franse) Elzas tussen zaten. Alle inwoners werden verzameld en gedood. Een daad van willekeurige terreur? De echte reden is onbekend gebleven.

Een sober bordje duidt de plek waar de mannen van het dorp werden opgesteld. Wie nog niet door kogels gedood was, stierf in de branden. Ook de kerk waarin de vrouwen en kinderen opgesloten zaten werd onder vuur genomen, nadat eerst een rookgranaat in het gebouw tot ontploffing was gebracht. Daarna werd ook de kerk in brand gestoken. Slechts een dertigtal dorpsbewoners wist aan de slachting van Oradour te ontsnappen.

Oradour zelf werd na de oorlog een kilometer verder opnieuw gebouwd.Maar ook het oorspronkelijke dorp bleef intact.Het is nu een monument van de gruwelijkheden die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gepleegd. Het dorp werd door een SS eenheid verwoest waarna er onder de bewoners een bloedbad werd aangericht. Vlak na de oorlog bepaalde generaal De Gaulle dat het dorp moest blijven zoals de Duitsers het hadden achtergelaten.Een leeg, gehavend dorp als waarschuwing voor volgende generaties. ‘Souviens-toi. Remember‘ staat op een bord bij de ingang. En er vlakbij: ‘Silence’. Alsof dat nodig is, op deze beladen plek waar bezoekers automatisch gaan fluisteren, een aangrijpende plek om te bezoeken.

In zekere zin is dit een monument voor alle oorlogen, van alle tijden. Dit is ook Bosnië, dit is Syrië. Op deze plek is menselijke wanhoop gevangen in zwarte stenen en gesmolten ijzer. Geen vrolijke noot tijdens je vakantie, maar wel eentje die de meeste mensen heel lang bijblijft.